Izložba “Umjetnost Afrike: izbor iz fonda Centra savremene umjetnosti Crne Gore” otvorena je za posjetioce od 21. januara u Centru savremene umjetnosti Crne Gore, u izložbenom prostoru galerija Klub.

“Zbirku afričke umjetnosti u fondu Centra Savremene umjetnosti Crne Gore čini 206 eksponatra iz 21 zemlje. Kao rezultat slobonog odabira prilikom doniranja zemalja, imamo raznolikost kako materijala u kojima su urađena umjetnička djela tako i posebnosti podneblja, običaja i kulture dijela Afrike iz koje potiču. Upravo ovaj diverzitet referiše na bogatstvo likovnog izraza proisteklog iz afričke istorije, shvatanja sviijeta, mitova, rituala ali i na skoriju istoriju kada su afričke zemlje stekle nezavisnost. Tada 60 – tih godina 20. vijeka aktivno započinje prožimanje izvornog stvaralaštva sa umjetnošću bivših kolonizatora. Ovo je dalo novi kvalitet afričkoj savremenoj umjetničkoj sceni koju danas posmatramo globalno i kroz činjenicu da su mnogi savremeni umjetnici Afrike dobitnici nagrada na prestižnim smotrama umjetnosti u svijetu. U zbirci se nalaze vrijedni primjerci različitih vidova tradicionalne, primijenjene i savremene umjetnosti .

Izbor radova za izložbu Umjetnost Afrike napravljen je sa ciljem da afirmiše duh i posebnost afričke umjetnosti koji se uopšte uzev, pa tako i u novije doba, oslanja na ideju o jedinstvu svijeta i što je posebno značajno, na međuzavisnost čovjeka i kosmosa. Predstavljen je kroz najreprezentativnije primjere afričke skulpture, batika i maski.

Drvena skulptura prezentovna je djelima najmarkantnijih tanzanijskih umjetnika Vitorino Antoni Madonga, Chanuo Maundu i Salum Ali Chuma-e koji su 50-tih i 60-tih godina 20.vijeka stvarali u stilovima makonde – Ujamaa i Shetani. Skulpture Ali Chuma-e sublimiraju odlike više vrsta tradicionalne tanzanijske skulpture. Karakterišu ih dimenzije mwana hiti inicijacijske figurine kao i istovjetan pristup klesanju kao kod tradicionalne makonde. U postavci su i dva izuzetno reprezentativna primjerka skulpture u drvetu umjetnika Alberto  Chissano-a iz Mozambika i Josepha Muli-ja iz Zimbabvea koji su nastali u ateljeima Galerije umjetnosti nesvrstanih zemalja za vrijeme njihovog boravka. Skulptura “Majka i dijete” J.Mulija nosi ličnu poruku inspirisanu životnom pričom umjetnika pokazujući neraskidivo jedinstvo članova porodice.

Savremena kamena Šona skulptura krakteristična je prevashodno za Zimababve. Značajna je kao autentična umjetnička forma sa humanističkom porukom izraženom kroz moderan jezik koji se zasniva na tradiciji i vjerovanjima, mitologiji i ritualima. Nastala je sredinom prošlog vijeka. Danas ova vrsta skulpture zauzima važno mjesto u istoriji afričke umjetnosti. Iz Šona pokreta ponikla su u svijetu referentna imena kao što su Berbard Matemera, Nikolas Mukomberanwa, Edvard Chiwawa i drugi. Njihova djela se nalaze u Muzeju moderne umjetnosti u Njujorku, Field muzeju u Čikagu, Britanskom muzeju u Londonu, Nacionalnoj galeriji Bocvane, Nacionalnoj galeriji u Harareu i mnogim muzejskim kolekcijama u Zimababveu. Djelo “Obla glava” je poklon Vlade Zimbabvea. Skulptura “Glava “ Bernarda Matemere nastalo je za vrijeme njegovog  boravka u ateljeu Galerie nesvrstsnih zemalja 1988.godine a djelo” Tetka” poklonio je 1986. godine Nikolas Mukomberanwa koji je bio gost Galerije umjetnosti nesvrstanih zemalja “Josip bropz Tito”.

Skulptura u metalu zastupljena je radovima iz Nigerije, “Kralj Benin”, “Glava žene” i “Povorka” iz Benina. Livene su u bronzi pomoću komplikovane tehnike izdubljenog voska čija upotreba datira još od 9. vijeka i predstavljaju najbolji primjer bogate umjetničke tradicije zapadne Afrike.

Poseban primjer minucioznog duboreza u slonovači (slonova kljova) sama po sebi ima skulpturalnu formu je djelo “Ženska figura” iz Gvineje.

 Maska je još jedna umjetnička forma karakteristična za tradicionalnu afričku umjetnost koja se nalazi u postavci. Ona simbolizuje mudrost duha, njegovu pozitivnu i negativnu moć. Mnogostruka namjena maske kao posledicu ima veliki broj različitih umjetničkih ostvarenja karakterističnih za različite narode.  Ima religioznu ali i socijalnu ulogu a u nekim zajednicama u potpunosti može da zamijeni i figure predaka. U postavci su maske iz Gvneje i Zambije.

Batik je visoko razvijna tehnika bojenja platna koja ima korijene u tradiciji brojnih afričkih zajednica. Izuzetno se ističu radovi Grupe Bogolan Kasobane iz Malija. Početna slova imena umjetnika koji su osnovali ovu grupu formiraju naziv Kasobane što u prevodu znači sloboda. Njihova umjetnost je značajna jer uvodi novine u kompoziciju, paletu, način prezentacije radova a boju oslobađa tradicionalnog značenja i počinje da je upotrebljava kao samostalni likovni element i na taj način pomjera granice ove tehnike od zanatstva ka umjetnosti. Danas je grupa poznata zahvaljujući brojnim izložbama u Maliju i širom svijeta. Izlagali su 1998. godine u Njujorku na Afričkom filmskom festivalu u Linkoln centru. Tom prilikom prikazane su slike i kostimi iz malijskih filmova. Kostimi iz Linkoln Centra pokazani su i u Kenedi Centru u Vašingtronu. Za svoj rad dobili su prvu nagradu na festivalu afričkog filma FESPACO 1995.godine. To je bilo prvi put u istoriji ovog festivala da je dodijeljena nagrda za kostime i scenografiju. Djela „Drvo života“ i „Zmaj“ su poklon vlade Malija. Gvinejski batici “Strah i radost” i “Maskanzerekore” čiji je autor Mathes se zadržava u granicama tradicionalnog pristupa tehnici prikazom maske i izraza emocija sa tendencijom lične umjetničke interpretacije.”

Viši kustos, Anita Ćulafić

 

Izložba će biti otvorena za posjetioce do 21. februara.